تبلیغات
اسلام ناب - حضرت مهدی(عجل الله) در ویکی پدیا(2)

ویکی پدیا

به گفتهٔ شیخ طوسی شروع نیابت نوبختی به سال 306 هجری/ ۹۱۷ میلادی بود. او توقیعاتی را منتسب به امام زمان ارائه می‌کرد و به پرسش‌های علمای قم پاسخ می‌داد. چنین به نظر می‌رسد که حسین بن روح نوبختی بیش از نواب پیشین نزد شیعیان هم عصرش شناخته شده بود. حسین بن روح توانست به عنوان تنها نائب زمان خود توسط شیعیان پذیرفته شود و خاندان نوبختی به عنوان تأثیر غالب بر جامعه شیعیان و علما داشتند.[۹] حسین بن روح همچنین کوشید تا غیبت را علاوه بر توجیه براساس حدیث با رویکردی عقلی نیز توجیه نماید.[۹]

 

در دوران حسین ابن روح ابوجعفر محمد ابن علی الشلمقانی (اعدام شده در سال ۳۲۲/ ۹۳۳) دستیار حسین روح و مامور او در بغداد ادعا کرد که او سفیر واقعی و برحق اوست و البته او بعدا کلا قضیه وجود امام غایب را انکار کرد. همچنین منصور حلاج نیز از کسانی بودند که از در مخالفت با نیابت حسین ابن روح پرداخت و هر دو خشم شیعیان آن زمان را بر انگیختند و با نفوذی که خاندان نوبختی داشتند توسط دولت عباسی اعدام شدند.[۶۲]

 

۴) ابوالحسن علی بن محمد سمری (و. ۳۲۹ ه. / ۹41 م.)

از دیدگاه تاریخی تنها در زمان خاندان نوبختی بود که نواب مورد پذیرش عموم شیعه بودند و کنترل شیعیان را در دست داشتند. در زمان علی بن محمد این کنترل دوباره از بین رفت و مورد پذیرش عموم شیعه‌ها نبود. با مرگ سمری در سال ۳۲۹ دوران غیبت کبری شروع شد.[۹]

 

از دیدگاه شیعه على بن محمد سمرى چهارمین و آخرین نایب خاص مهدى است که بعد از مرگ حسین بن روح نوبختى به دستور مهدی نائب خاص گردید. نیابت او از تاریخ هیجدهم شعبان ۳۲۶ هجری تا پانزدهم شعبان سال ۳۲۹ هجری- و یا به روایتی دیگر تا پانزدهم شعبان سال ۳۲۸ هجری قمری بود. على بن محمد سمرى شوهر خواهر وزیر عباسیان جعفر بن محمد بود و سمت مهمى در دستگاه عباسیان داشت. از دیدگاه کنونی شیعه پذیرش او در میان شیعیان با مشکلى روبه‌رو نشد. محمد سمری وجوهات شرعى خود را دریافت می‌کرد و آن را به «ناحیه مقدسه» می‌رساند. به جهت کوتاه بودن مدت نیابت و هم به جهت وضعیت خاص سیاسى ابوالحسن على بن محمد سمرى فرصت چندانی برای فعالیت‌های نیابت نداشت و حداقل آن فعالیت‌ها در منابع نقل نشده‌است.[۴۶]

 

به نوشتهٔ ورنا کلم در دانشنامه ایرانیکا از دیدگاه تاریخی مشکوک می‌باشد که ایده نایبان چهارگانه توسط خاندان نوبختی در میان شیعیان گسترش یافت. اطلاعات موجود در مورد دو نائب اول چنین می‌نمایاند که این دو پس از مرگشان به عنوان نائب خاص امام زمان شناخته شدند؛ زیرا نیابت باید از زمان مرگ حسن عسکری شروع می‌شد. در سطح شخصی باید گفت دو فامیل عمری و نوبختی با هم خویشاوند بودند. دختر ابن عمری، ام کلثوم با یکی از نوبختی‌ها ازدواج کرد و منشی حسین بن روح بود. لازم به ذکر است که به گفتهٔ کلم ورنا نوه‌ام کلثوم (ابن برنیه) منبع اصلی کتاب‌های شیخ طوسی بود که برای اولین بار وجود چهار نائب خاص امام زمان را مطرح نمودند.[۹]

 

... تو از اکنون تا شش روز دیگر خواهى مرد، پس امر حساب و کتاب خود را جمع‌وجور کن، و دربارهٔ نیابت و وکالت به هیچ‌کس وصیت مکن تا به جاى تو بنشیند؛ زیرا غیبت کامل فرا رسیده‌است، دیگر تا آن روزى که خداى تبارک و تعالى بخواهد، ظهورى نخواهد بود و آن پس از مدت درازى خواهد بود که دل‌ها را سختى و قساوت فراگیرد و زمین از ستم و بیداد پر گردد. به‌زودى از شیعیان من ادعاى مشاهده خواهند کرد، بدان هر کس که پیش از خروج سفیانى و برآمدن صیحه و بانگى از آسمان، ادعاى دیدن مرا نماید، دروغگو و تهمت‌زننده‌است. قدرت و توانایى از آن خداوند بلندپایه بزرگ است و بس.[۶۳]

بخشی از آخرین توقیع منسوب به حجت بن حسن در دورهٔ وکلا در منابع شیعه که بیانگر دیدگاه شیعه در موضوع غیبت است.

 

«»[۶۴]غیبت کبری نوشتار اصلی: غیبت کبری

بنا بر اعتقاد شیعیان غیبت کبری از مرگ چهارمین نایب خاص مهدی در سال ۳۲۹ (قمری) آغاز می‌شود و تا ظهور او ادامه خواهد داشت.[۶۵] به اعتقاد شیعه در این دوران ولایت مهدی همچنان ادامه دارد و متوقف یا منقطع نشده اما به شکل پیچیده‌ای به حالت تعلیق درآمده است. این تعلیق با توجه به جایگاه بسیار رفیعی که شیعه برای امامان قائل است، جامعه شیعه را با پیامدهای تازه و پیچیده‌ای روبه‌رو می‌کند. از نظر شیعیان حجت بن حسن زنده، حاضر و ناظر بر اعمال و رفتار آن‌هاست و شاید به طور ناشناس با او ملاقات کرده باشند. وی وجود حاضری است که حضور او قابل درک نیست. جامعهٔ شیعه در تاریخ غیبت مجموعهٔ بزرگی از اشعار، مراثی و مدایح، خواب‌ها و رؤیاها و الهام‌های شخصی و ارتباط‌های مرموز و مشکوک اشخاص پرهیزگار با او را گردآوری کرده که این امر حضور وی در صحنه و فعالیتش را برای جامعهٔ شیعیان همچنان ملموس نگاه داشته‌است.[۶۶] در روایات شیعه نقش امام در زمان غیبت گاه به خورشید پشت ابر تشبیه شده است.[۶۷]

 

برخی اسلام پژوهان امروزی عدم پذیرش عمومی آخرین نائب در میان جامعه شیعه را بمنزله شکست نهاد نیابت و سفارت به عنوان مرجع سلسله مراتبی مرکزی در میان جامعه شیعه تلقی کرده‌اند. مو‌ژن مومن و اتان کولبرگ (ص 524) می نویسد که شبکه وکلا توانست به اندازه طول عمر طبیعی یک انسان (هفتاد سال)انجام وظیفه نماید. اما بعد از آن حیرت و شک شیعیان در مورد غیبت مجدداَ شروع شد . عالمان اوایل دوران آل بویه تلاش زیادی کردند تا در کتاب های خود غیبت امام دوازدهم را اثبات کنند.[۶۸] برای اولین بار اشاره به دو غیبت امام دوازده را در آثار ابوسهل نوبختی می بینیم که به قول او دومی از اولی سخت تر است. از او دو تئوری در مورد امام غایب در منابع متاخر ذکر شده است. یکی اینکه امام دوازدهم مرده است و فرزند او به از دیدگان پنهان شده است و امامت از این فرزند به فرزند بعدی منتقل می شود تا زمانی که امام خود را بر مسلمانان علنی نماید. دیگر آنکه وچود او بصورتی روحانی باقی مانده است. به نوشته امیر معززی هیچکدام از این دو تئوری در اعتقادات متاخرتر شیعه ادامه پیدا نکرده است.[۳]

 

هانری کربن در خصوص باور عرفانی شیعی نسبت به دوران غیبت کبری چنین می گوید که با آغاز این دوره امام دوازدهم در قلمرو تاریخیت مادی قرار ندارد. بدین ترتیب امام غائب تا زمان ظهور، تنها در رؤیا یا شهود قابل رؤیت می باشد. او در این شرایط ورای محیط طبیعت است.[۶۹]

 

ظهور، قیام و تشکیل حکومت جهانی [ویرایش]نوشتارهای اصلی: مهدی، ظهور، و نشانه‌های ظهور قائم‏

در روایات شیعیان نشانه‌های متعددی برای ظهور مهدی ذکر شده‌است از جمله: خروج یمانی، سفیانی، صیحه آسمانی که از آمدن قائم خبر می‌دهد، کشته‌شدن نفس زکیه در مکه تنها ۱۵ روز قبل از ظهور قائم، فرورفتن سرزمین بیداء(فرو رفتن یک ارتش در زمین در هنگام رژه در مکه). هر چند طوسی، نعمانی و صدوق در ترتیب اتفاق افتادن این نشانه‌ها با هم یک نظر نیستند. هر سه ذکر می‌کنند که این نشانه‌ها در یک سال اتفاق می‌افتد.[۷۰] در این روایات مهدی در بین رکن و مقام ابراهیم، در کعبه ظهور می کند.[۷۱]

 

در روایات شیعه، شیعیان از تعیین وقت ظهور مهدی برحذر داشته شده‌اند، و تعیین‌کنندگان وقت ظهور، دروغگو دانسته شده‌اند.[۷۲] در میان روایات شیعه، اجماعی در مورد مدت زمان حکمرانی مهدی پس از ظهورش نیست. برای مثال حدیثی از محمد باقر، امام پنجم شیعه نقل شده‌است که مدت زمان حکومت مهدی را پس از ظهور ۳۰۹ سال ذکر کرده‌است. حدیثی دیگر به نقل از صادق نقل شده‌است که این مدت را هفت سال ذکر کرده‌است اما به گفتهٔ جعفر صادق، امام ششم شیعیان امامی، هر سال این حکومت به اندازه هفتاد سال عادی خواهد بود. در حدیثی دیگر که ابن بابویه از صادق نقل کرده‌است او از وجود دوازده مهدی پس از قائم (و نه دوازده امام) خبر داده‌است. این مهدی‌ها از میان شیعیان امام زمان خواهند بود.[۷۳]

 

طبق نظر علی کورانی در کتاب عصر ظهور بر اساس جمع بندی روایات شیعه و سنی در خصوص ظهور و قیام مهدی موعود، ظهور مهدی از ابتدا تا تشکیل حکومت چهارده ماه طول می کشد. ظهور از ماه رجب و با خروج سفیانی آغاز می شود. در شش ماه نخست، ظهور مهدی غیرعلنی است و او در اضطراب و نگرانی است و امور را به طور مخفیانه توسط یارانش رهبری می کند. سپس در ماه محرم قیام قائم از مکه آغاز می شود و وی از آنجا رهسپار مدینه، سپس عراق و نهایتاً شام می شود. او طی هشت ماه دشمنانش را شکست می دهد و جهان اسلام را یکپارچه تحت فرمان حکومت خود در می آورد. سرانجام وارد قدس می شود. آنگاه با رومیان (که به نظر کورانی مقصود غربیان هستند) پیمان آتش‌بس می‌بندد.[۷۴] در این اثنا طبق روایات مسلمانان عیسی از ملکوت فرود می آید، تا حجت بر یهودیان و مسیحیان تمام شود. ترتیب حوادث فرود مسیح و آتش بس میان مسلمانان و رومیان (غربیان) در روایات دقیقاً مشخص نیست. به هر حال مسیح به مهدی می پیوندد و پشت مهدی نماز می خواند. سپس رومیان پیمان آتش بس را نقض می کنند و جنگ بسیار بزرگی در ساحل شرقی مدیترانه رخ می دهد و مهدی پیروز می شود.[۷۵]

 

پس‌آیند اعتقاد به امام دوازدهم در طول تاریخ و مسائل امروزی

مسجد جمکران محلی که بسیاری از شیعیان معتقدند به خواست حجه ابن الحسن بنا شده است و مورد توجه وی می باشد. علامه طباطبایی در خصوص آثار باور به امام غائب از نظر شیعه می‌نویسد: تصور ظهور مهدی در ردیف تصور قیامت می باشد که مشابه اعتقاد به پاداش و جزای اعمال موجب حفاظت حیات معنوی مسمانان می شود. این باور مربوط به دو قرن و نیم پس از ظهور اسلام نیست بلکه پیامبر پیش از ولادتش بشارت داده که برای شیعیان معتقد از آغاز نقطه امید بوده است. باور به ظهور مهدی به انسان نوید می دهد که جهان بشری سرانجام به روزی به کمال مطلوب که حیات سراسر سعادت و خوشبختی و کامیابی است دست خواهد یافت. با وجود ایمان به چنین حقیقتی تصور شکست خوردن و بیفایده بودن تلاش برای انسان مسلمان محال است. با چنین ایمان مسلمان پیوسته خود را کامیاب می یابد و هرگز در اثر انباشت مشکلات و گرفتاری‌ها امید نجات و رستگاری را از دست نخواهد داد.[۷۶]

 

هنگاهی که ترکان سلجوقی از شمال شرق ایران به پیش آمدند و سرزمینهای اسلامی مسخر کردند. براساس شعرهای منسوب به زمان جعفر صادق، نویسندگان اسلامی ترکان را زمینه ساز ظهور مهدی می دانستند. [۷۷] هنگامی که مغولان به ایران حمله نمودند دوباره چنین اعتقاداتی در مورد مغولان در بین شیعیان که آن زمان در ایران در کماکان در اقلیت بودند جاری شد و حتی شیعیان پرنفوذی مانند خواجه نصیر توسی با مغولان همکاری نمودند.[۷۸]

 

در طول تاریخ شیعه افراد متعددی بوده‌اند که با نام مهدی قیام کرده‌اند و در مواردی خود توانسته اند نظامی نو به وجود آورند. بنابر گفته ژان پیر فیلیو از زمان تبیین دکترین غیبت توسط روحانیت شیعه، با هدف محدود کردن جنبش‌ها و قیام‌های سیاسی تحت نام مهدی، روحانیت شیعه کوشش کرد که خود تنها نهادی باشد که وظیفه تفسیر نشانه‌ها و زمان ظهور را به عهده داشته باشد. اما این تلاش روحانیت شیعه برای کنترل جنبش‌های سیاسی تحت نام مهدی همیشه موفقیت آمیز نبوده است. برای مثال زمانی که شاه اسماعیل صفوی ایران را تسخیر نمود. بسیاری از هواداران شاه اسمائیل، او را همان مهدی موعود دانستند. هرچند بعد از شکست شاه صفوی از ترکان عثمانی او مجبور شد از جاه طلبی‌های خود عدول کند. از آن شاه اسماعیل در نزد طرفدارانش به عنوان نماینده امام زمان شناخته می‌شد.[۷۹]

 

در دوران معاصر جنبش‌های متعددی در بین شیعیان لبنان، عراق و ایران شکل گرفته است که یا خود را نماینده امام زمان یا هموارکننده زمینه‌های ظهور امام زمان دانسته اند یا مدعی هدایت و تأثیر گیری جنبش توسط امام زمان بودند. چنین رویکردی را در دوران معاصر در جنبش‌ها و نظام‌هایی مانند نظام جمهوری اسلامی ایران، جیش المهدی مقتدی صدر و حزب‌الله لبنان می‌توان دید.[۷۹]

 

هر سال ده‌ها هزار از شیعیان به مسجد جمکران در حوالی قم و در ۱۲۰ کیلومتری تهران می‌رونددر دوران ریاست جمهوری محمود احمدی نژاد، او عنوان می کرد که امام مهدی فعالیت‌های روزانه دولت او را حمایت می‌کند و به او در مواجهه با فشارهای بین‌المللی کمک می نماید. یا در سخنرانی دیگری عنوان نمود که دلیل حمله امریکا به عراق این بوده است که آنها دریافته بودند که امام زمان قرار است که در عراق ظهور کند. این اظهار نظرهای احمدی نژاد با انتقادهای زیادی از جانب منتقدین وی و روحانیان شیعه مواجه شده‌است.[۸۰] در سال ۲۰۱۱ میلادی مستند جنجالی ظهور بسیار نزدیک است باعث جنجال‌های بسیار شد. تا آنجا که منابع دولتی در ایران از ممنوعیت انتشار و توزیع این مستند خبر دادند.[۸۱]

 



.:: This Template By : Theme-Designer.Com ::.

پیچک